Όπως αναφέρει και ο ίδιος από μικρή ηλικία, ο Βιτρούβιος εκπαιδεύτηκε στη μηχανική και την αρχιτεκτονική. Αναφέρεται ότι άσκησε το επάγγελμά του στον στρατό του Καίσαρα. Ταξιδεύοντας μαζί με τον στρατό, εμπλούτισε τις γνώσεις του από μνημεία και κατασκευές σε πολλές χώρες γύρω από την Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τον Φροντίνο, ο Βιτρούβιος εργάστηκε στην κατασκευή του δικτύου ύδρευσης την εποχή του Οκταβιανού. Μοναδικό αρχιτεκτονικό έργο που σχεδίασε ο Βιτρούβιος είναι το συγκρότημα της βασιλικής του Φάνο, μεταξύ του Ρίμινι και της Ανκόνα.
Το σημαντικό και μοναδικό έργο του «Περι αρχιτεκτονικής» γράφτηκε και δημοσιεύτηκε μεταξύ του 27 π.Χ. και 23 π.Χ. χρησιμοποιώντας ως βιβλιογραφία τους αρχαίους Έλληνες Μηχανικούς συγγραφείς. Είναι ένα πολύ σημαντικό έργο που περιέχει πολλές και σημαντικές γνώσεις για τις κατασκευές κάθε είδους. Παρόλο που γράφτηκε 2.000 χρόνια πριν, είναι επίκαιρο μέχρι σήμερα και μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε τις κατασκευές με έναν φυσικό, γεωμετρικό και φιλοσοφικό τρόπο.
Το έργο αυτό αποτελείται από 10 βιβλία και κυκλοφορεί σε δύο τόμους. Στο πρώτο βιβλίο αναφέρεται στον αρχιτέκτονα ως τον σημαντικότερο παράγοντα για την μελέτη και τον σχεδιασμό μιας κατασκευής.
Αν το έργο είναι ένα νοσοκομείο ο αρχιτέκτονας πρέπει να έχει πολύ καλές γνώσεις ιατρικής, αν το έργο είναι ένα ωδείο τότε ο αρχιτέκτονας πρέπει να έχει γνώσεις μουσικής. Ο Αρχιτέκτονας χρειάζεται να έχει πολλές παράπλευρες γνώσεις που να καλύπτουν τις ανάγκες των έργων του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αναφορά του στις Καρυάτιδες σαν αρχιτεκτονικό στοιχείο. Γράφει ο Βιτρούβιος ότι ο αρχιτέκτονας πρέπει να ξέρει ιστορία και να μπορεί να εξηγήσει γιατί χρησιμοποιήθηκαν οι Καρυάτιδες στην Αρχιτεκτονική των ναών. Γράφει πως οι Καρυάτιδες οι γυναίκες από τις Καρυές Λακωνίας, πουλήθηκαν σαν σκλάβες, αφού καταστράφηκε η πόλη από τους Έλληνες γιατί θεωρήθηκαν προδότες σε πόλεμο με την Περσία. Έτσι τις βλέπουμε να σηκώνουν, υπομένοντας, το βάρος του ναού.
Στο δεύτερο βιβλίο γράφει για πλίνθους, άμμο, ασβέστη, πετρώματα, δομική ξυλεία, είδη τοιχοποιίας κλπ. Σημαντικό είναι να αναφέρουμε ότι γράφει για τα τέσσερα στοιχεία Γη, Νερό, αέρας και Φωτιά. Ότι ο κόσμος και όλα τα υλικά αντικείμενα είναι μια σύνθεση αυτών των 4 στοιχείων και η διαφορά τους είναι αποτέλεσμα των διαφορετικών αναλογιών των 4 στοιχείων που περιέχει το κάθε διαφορετικό υλικό.
Αναφέρει πως οι πέτρες στις οποίες το στοιχείο αέρας υπάρχει σε μεγάλη ποσότητα, είναι μαλακές. Οι πέτρες που το στοιχείο νερό υπάρχει σε μεγάλη ποσότητα είναι εύπλαστες. Οι πέτρες που το στοιχείο γη υπάρχει σε μεγάλη ποσότητα είναι σκληρές και τέλος οι πέτρες που το στοιχείο φωτιά υπάρχει σε μεγάλη ποσότητα είναι εύθραυστες.
Στο τρίτο βιβλίο γράφει για τους διαφορετικούς τύπους αρχαίων ναών και τους διαφορετικούς ρυθμούς. Πολύ σημαντική είναι η αναφορά του στην ανάγκη ύπαρξης συμμετρίας σε όλες τις κατασκευές. Αυτή η συμμετρία επιτυγχάνεται με τις σωστές αναλογίες σε μήκος και πλάτος των τμημάτων μιας κατασκευής. Κατέγραψε πολύ συγκεκριμένες αναλογίες για ένα τέλεια συμμετρικό ανθρώπινο σώμα. Αυτό αποτέλεσε πηγή γνώσης για τον Λεονάρντο Νταβίντσι για να σχεδιάσει τον γνωστό άνθρωπο του Βιτρούβιου.
Παραθέτουμε ένα μικρό απόσπασμα: «Η Φύση συνέθεσε το σώμα του ανθρώπου έτσι, ώστε το πρόσωπο, από το πηγούνι ως την κορυφή του μετώπου και τις ρίζες των μαλλιών, να έχει μήκος ίσο προς το 1/10 του συνολικού ύψος. Το ανοικτό χέρι, από τον καρπό ως το άκρο του μεσαίου δακτύλου, το ίδιο…»
Στο τέταρτο βιβλίο γράφει για τα διάφορα τμήματα που αποτελείτε ένας ναός. Στο πέμπτο βιβλίο γράφει για θέατρα, λουτρά, παλαίστρες, λιμάνια, ναυπηγεία κλπ. Στο έκτο βιβλίο γράφει για την διάταξη των χώρων, τον προσανατολισμό, το κλίμα. Στο έβδομο βιβλίο γράφει για δάπεδα, επιχρίσματα, τοιχογραφίες, μαρμαροκονία, χρώματα. Στο όγδοο βιβλίο γράφει για την ανεύρεση νερού, για τη βροχή και τους ατμούς και για την υδραγωγία. Στο ένατο βιβλίο γράφει για τη διάταξη του κόσμου, για τη σελήνη, για τους αστερισμούς και την Αστρολογία. Στο δέκατο βιβλίο γράφει για μηχανές, εργαλεία, ανυψωτικά μηχανήματα και αντλίες.
Ο ίδιος είχε πει: «Οφείλω λοιπόν- και το αναγνωρίζω – μεγάλη, απεριόριστη ευγνωμοσύνη στους γονείς μου γιατί, υπακούοντας στον νόμο των Αθηναίων, φρόντισαν να εκπαιδευθώ σε μια Τέχνη, και μάλιστα σε μια τέχνη που δεν μπορεί να την μάθει κανείς πραγματικά χωρίς εγκύκλιο παιδεία και συστηματική μαθητεία σε όλες τις επιστήμες».
Σφαιρική γνώση, θεωρία και πράξη, συστηματική μαθητεία, χρησιμοποίηση όλων των επιστημών είναι απαραίτητα εφόδια για τον Αρχιτέκτονα του Βιτρούβιου. Μας άφησε πολιτιστική κληρονομιά ένα πολύ σημαντικό και μοναδικό έργο που εκφράζει το σύνολο της αρχαίας ελληνικής αρχιτεκτονικής. Χρήσιμο σε αρχιτέκτονες, μηχανικούς αλλά και σε κάθε τεχνίτη που κατασκευάζει έργα που μπορούν να συμβιώσουν με τη φύση και να καλύψουν τις φυσικές και πνευματικές ανάγκες του ανθρώπου.